De Pandwet als anker voor het eigendomsvoorbehoud

Stelt u zich volgende situatie voor: u heeft veel werk gestoken in het opstellen van uwalgemene voorwaarden, inclusief een goed uitgewerkte clausule inzakeeigendomsvoorbehoud. Uw debiteur heeft uwgoederenechterdoorverkocht aan een derde partij, tegen die clausule in. Wat nu? DePandwetgooit u in dit geval eenreddingsboeitoe!

Beginnen bij het begin: Eigendomsvoorbehoud

Wanneer u als leverancier eenclausule vaneigendomsvoorbehoudheeft opgenomen in uw algemene voorwaarden, blijft u eigenaar van de geleverde goederen totdat de volledige prijs van de goederen betaald is aan u.

U kan zich herroepen op deze clausule wanneer:

de koper de goederen nogniet volledig betaaldheeft tegen vervaldatum van de factuur;

declausule erkendis, en er dus bewijs van voorafgaande kennisname van de algemene voorwaarden voorhanden is en deze voorwaarden niet zijn geprotesteerd (in B2B gevallen is zelfs uitdrukkelijke ervaring vereist);

de goederen nogfysiek aanwezigzijn bij de koper, en dus niet zijn doorverkocht aan derden.

Er zijn dus wel wat valkuilen te bespeuren:

Wat als de koper niet vrijwillig toelaat dat de goederen worden opgehaald? Dan heeft u eenuitvoerbare titelnodig om uw eigendomsvoorbehoud te kunnen uitoefenen.

Wat als de koperinsolvabelblijk te zijn?

Wanneer de debiteurfaillietwordt verklaard, dan kan u als bevoorrechte schuldeiser het goed alsnog terugeisen, of een voorrecht laten gelden op de opbrengst van de goederen wanneer deze door de curator werden verkocht. Wanneer de debiteur inWCOis(gerechtelijke reorganisatie), kan u uw eigendomsvoorbehoud echter niet inroepen. In die procedure heeft de rechter namelijk betalingsuitstel toegekend aan de koper als bedrijf in moeilijkheden, en is het dus ook ‘logisch’ dat u (nog) niet betaald bent. Er is dan wel nog de mogelijkheid om de overeenkomst teontbindenvia aangetekend schrijven, en met de vraag om binnen x aan tal dagen te betalen om de ontbinding tegen te gaan. Als dat echter niet vrijwillig gebeurt, moet u de ontbinding via procedure afdwingen.

De Pandwet en het Pandregister

Eigendomsvoorbehoud zat vervat inartikel 101 van deFailissementswet, waardoor het dus mogelijk was goederen terug te vorderen indien de debiteur failliet werd verklaard (op voorwaarde van de hiervoor aangehaalde erkenning en fysieke aanwezigheid). De‘Wet Roerende Zekerheden van 11 juli 2013’(dePandwet), die met enige vertraging in werking trad op 1 januari 2018, zorgde voor de verankering van het beding in hetBWen schafte artikel 101 van de Faillissementswet af.

Deze verankering betekende een uitbreiding en veralgemening van de toepassingsmogelijkheid van het eigendomsvoorbehoud:

Eigendomsvoorbehoud kan worden ingeroepenongeacht de juridische aard van de overeenkomstwaarin het is opgenomen (verkoopovereenkomsten, ruilovereenkomsten, schenking, aanneming, inbrengovereenkomsten,…).

Eigendomsvoorbehoud kan worden ingeroepen bijelke vorm van samenloop, en heeft dus niet enkel bij faillissement uitwerking (ook bij collectieve schuldenregeling, beslag, vereffening… ).

Eigendomsvoorbehoud kan worden gekoppeld aan eenvolgrecht, waardoor het goed niet meer in natura aanwezig moet zijn, en ook geldt op alle schuldvorderingen die voortvloeien uit dat goed of in de plaats komen van dat goed, en tevens blijft bestaan wanneer het goed vermengd of verwerkt wordt. Het wordt dus mogelijk omook bij derdengoederen te recupereren.

Enkele belangrijke kanttekeningen:

Het eigendomsvoorbehoud dientschriftelijk(in offerte, bestelbon, leveringsbron) bedongen te worden, en uiterlijk op ogenblik van levering van betreffende goed. Neem het eigendomsvoorbehoud ook zeker als clausule op in uw algemene voorwaarden en zorg dat de algemene voorwaarden op de documenten vermeld staan.

In B2C gevallen moet er een expliciete en ondertekende instemming met het beding voorhanden zijn.

Registratie in het Pandregisteris niet verplicht, maar wel aan te raden, en geeft u zelfs voorrang op hypothecaire schuldeisers.

Om het volgrecht ingeval van incorporatie (wanneer het goed in kwestie wordt vastgemaakt aan een onroerend goed) te doen gelden, is registratie echter wél noodzakelijk. Let wel op: volgrecht is enkel van toepassing op B2B zaken en niet op B2C zaken! Consumenten worden door de Pandwet net goed beschermd.

Via registratie in het Pandregister wordt declausule publiek (online) toegankelijk, waardoor deze geacht wordt door iedereen gekend te zijn. U kan dus best eerst het pandregister raadplegen vooraleer u een roerend goed aankoopt om er zeker van te zijn dat het betreffende goed niet verpand is of onder eigendomsvoorbehoud valt.

Registratie in het Pandregister is niet kosteloos, en kost u afhankelijk van het bedrag van de schuldvordering tussen 8 en 500 EUR. Raadpleging van het Pandregister kost 5 EUR.

Timing is everything: de timing waarop het beding werd opgesteld (op of na 1 januari 2018, of vroeger), zal doorslaggevend zijn om te concluderen welke wet van toepassing is. Een schematische voorstelling inzake deze problematiek kan udeze masterproef (3.1.3.)omtrent het onderwerp terugvinden.

Voor verdere vragen of opmerkingen inzake dit thema kan u ons steedscontacterenviainfo@tcm.be of +32 16 74 52 00.

Bronnen

Wetgeving:

Masterproef voor een uitgebreid naslagwerk inzake het thema:

https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/479/391/RUG01-002479391_2018_0001_AC.pdf

Artikels:

22 juni 2021

Stelt u zich volgende situatie voor: u heeft veel werk gestoken in het opstellen van uwalgemene voorwaarden, inclusief een goed uitgewerkte clausule inzakeeigendomsvoorbehoud. Uw debiteur heeft uwgoederenechterdoorverkocht aan een derde partij, tegen die clausule in. Wat nu? DePandwetgooit u in dit geval eenreddingsboeitoe!

Beginnen bij het begin: Eigendomsvoorbehoud

Wanneer u als leverancier eenclausule vaneigendomsvoorbehoudheeft opgenomen in uw algemene voorwaarden, blijft u eigenaar van de geleverde goederen totdat de volledige prijs van de goederen betaald is aan u.

U kan zich herroepen op deze clausule wanneer:

de koper de goederen nogniet volledig betaaldheeft tegen vervaldatum van de factuur;

declausule erkendis, en er dus bewijs van voorafgaande kennisname van de algemene voorwaarden voorhanden is en deze voorwaarden niet zijn geprotesteerd (in B2B gevallen is zelfs uitdrukkelijke ervaring vereist);

de goederen nogfysiek aanwezigzijn bij de koper, en dus niet zijn doorverkocht aan derden.

Er zijn dus wel wat valkuilen te bespeuren:

Wat als de koper niet vrijwillig toelaat dat de goederen worden opgehaald? Dan heeft u eenuitvoerbare titelnodig om uw eigendomsvoorbehoud te kunnen uitoefenen.

Wat als de koperinsolvabelblijk te zijn?

Wanneer de debiteurfaillietwordt verklaard, dan kan u als bevoorrechte schuldeiser het goed alsnog terugeisen, of een voorrecht laten gelden op de opbrengst van de goederen wanneer deze door de curator werden verkocht. Wanneer de debiteur inWCOis(gerechtelijke reorganisatie), kan u uw eigendomsvoorbehoud echter niet inroepen. In die procedure heeft de rechter namelijk betalingsuitstel toegekend aan de koper als bedrijf in moeilijkheden, en is het dus ook ‘logisch’ dat u (nog) niet betaald bent. Er is dan wel nog de mogelijkheid om de overeenkomst teontbindenvia aangetekend schrijven, en met de vraag om binnen x aan tal dagen te betalen om de ontbinding tegen te gaan. Als dat echter niet vrijwillig gebeurt, moet u de ontbinding via procedure afdwingen.

De Pandwet en het Pandregister

Eigendomsvoorbehoud zat vervat inartikel 101 van deFailissementswet, waardoor het dus mogelijk was goederen terug te vorderen indien de debiteur failliet werd verklaard (op voorwaarde van de hiervoor aangehaalde erkenning en fysieke aanwezigheid). De‘Wet Roerende Zekerheden van 11 juli 2013’(dePandwet), die met enige vertraging in werking trad op 1 januari 2018, zorgde voor de verankering van het beding in hetBWen schafte artikel 101 van de Faillissementswet af.

Deze verankering betekende een uitbreiding en veralgemening van de toepassingsmogelijkheid van het eigendomsvoorbehoud:

Eigendomsvoorbehoud kan worden ingeroepenongeacht de juridische aard van de overeenkomstwaarin het is opgenomen (verkoopovereenkomsten, ruilovereenkomsten, schenking, aanneming, inbrengovereenkomsten,…).

Eigendomsvoorbehoud kan worden ingeroepen bijelke vorm van samenloop, en heeft dus niet enkel bij faillissement uitwerking (ook bij collectieve schuldenregeling, beslag, vereffening… ).

Eigendomsvoorbehoud kan worden gekoppeld aan eenvolgrecht, waardoor het goed niet meer in natura aanwezig moet zijn, en ook geldt op alle schuldvorderingen die voortvloeien uit dat goed of in de plaats komen van dat goed, en tevens blijft bestaan wanneer het goed vermengd of verwerkt wordt. Het wordt dus mogelijk omook bij derdengoederen te recupereren.

Enkele belangrijke kanttekeningen:

Het eigendomsvoorbehoud dientschriftelijk(in offerte, bestelbon, leveringsbron) bedongen te worden, en uiterlijk op ogenblik van levering van betreffende goed. Neem het eigendomsvoorbehoud ook zeker als clausule op in uw algemene voorwaarden en zorg dat de algemene voorwaarden op de documenten vermeld staan.

In B2C gevallen moet er een expliciete en ondertekende instemming met het beding voorhanden zijn.

Registratie in het Pandregisteris niet verplicht, maar wel aan te raden, en geeft u zelfs voorrang op hypothecaire schuldeisers.

Om het volgrecht ingeval van incorporatie (wanneer het goed in kwestie wordt vastgemaakt aan een onroerend goed) te doen gelden, is registratie echter wél noodzakelijk. Let wel op: volgrecht is enkel van toepassing op B2B zaken en niet op B2C zaken! Consumenten worden door de Pandwet net goed beschermd.

Via registratie in het Pandregister wordt declausule publiek (online) toegankelijk, waardoor deze geacht wordt door iedereen gekend te zijn. U kan dus best eerst het pandregister raadplegen vooraleer u een roerend goed aankoopt om er zeker van te zijn dat het betreffende goed niet verpand is of onder eigendomsvoorbehoud valt.

Registratie in het Pandregister is niet kosteloos, en kost u afhankelijk van het bedrag van de schuldvordering tussen 8 en 500 EUR. Raadpleging van het Pandregister kost 5 EUR.

Timing is everything: de timing waarop het beding werd opgesteld (op of na 1 januari 2018, of vroeger), zal doorslaggevend zijn om te concluderen welke wet van toepassing is. Een schematische voorstelling inzake deze problematiek kan udeze masterproef (3.1.3.)omtrent het onderwerp terugvinden.

Voor verdere vragen of opmerkingen inzake dit thema kan u ons steedscontacterenviainfo@tcm.be of +32 16 74 52 00.