Het bewijsregime in burgerlijke en handelszaken

U benthandelaaren u wordt geconfronteerd met eenslechte betaler. Helaas hebt u geen geschreven contract met de debiteur om uw schuldvordering aan te tonen. Wat zijn uw mogelijkheden om dezeschuldvorderingte bewijzen enuw geld te recupereren?

 Wie moet wat bewijzen ?

In België bepaalt debewijslastwie de onduidelijkheden in het dossier moet verhelderen. Krachtens artikel 1315 van het Burgerlijk Wetboek, moet deschuldeiserhet bestaan van deschuldvorderingaantonen terwijl deschuldenaardesgevallend moet aantonen dat de schuld is uitgedoofd.

Het is evenwel mogelijk dat een bijzondere wet debewijslast omkeert.

Er bestaantwee bewijsregimes :

• Hetbij wet geregelde bewijs, waarbij de wet bepaalt welke bewijsmiddelen zijn toegelaten ;
• Devrije bewijslevering, waarbij elk bewijsmiddel is toegelaten.

België kent eenbij wet geregeld bewijs. Niettemin bestaan er verschillende uitzonderingen die een vrije bewijslevering toelaten:

• Rechtshandelingen ter waarde van minder dan 3500 euro. Een recente hervorming heeft het bedrag opgetrokken tot3500 €. Dit betekent dat een verkoop van minder dan 3.500 € bewezen zal kunnen worden met een e-mail, een sms, een getuigenis, en niet meer enkel met een geschrift. Deze hervorming is nog niet in werking getreden maar dit zal op korte termijn wel gebeuren.
• Inhandelszakenishet bewijs vrij.
• In zaken waarin men in de onmogelijkheid verkeert om zich eengeschreven bewijste verschaffen (bv. om familiale redenen).
• Wanneer sprake is van eenbegin van bewijs door geschrift. Een ‘geschrift’ is een akte die aan bepaalde vormvereisten is onderworpen. Zo moet zij ondertekend zijn door beide partijen. Sommige geschriften, zoals de schuldbekentenis, zijn aan bijkomende vormvereisten onderworpen, zoals de vermelding “goed voor”. Indien deze vormvereisten niet zijn gerespecteerd, ligt geen geschrift voor, maar wel een begin van bewijs door geschrift. Dit kan dan vrij worden aangevuld met andere bewijsmiddelen.

In beginsel zijn partijen vrij om hetbewijsregimetussen hen te regelen. Een dergelijke clausule is evenwel enkel geldig tussen professionele handelaars.

In burgerlijke zaken

In deverhouding tussen particulieren onderlingoftussen handelaars en particulieren, is hetbewijsregimegereglementeerd bij wet. De wet voorziet in verschillendebewijsmiddelen :

1. Hetgeschreven bewijs: er bestaan twee soorten :
   • De authentieke akte: een akte opgesteld door een daartoe bij wet bevoegd persoon (notaris, gerechtsdeurwaarder, …)
   • De onderhandse akte : de akte opgesteld door particulieren (overeenkomsten etc.). Het elektronisch contract wordt ook meer en meer aanvaard.
2. De authentieke akte: een akte opgesteld door een daartoe bij wet bevoegd persoon (notaris, gerechtsdeurwaarder, …)
3. De onderhandse akte : de akte opgesteld door particulieren (overeenkomsten etc.). Het elektronisch contract wordt ook meer en meer aanvaard.
4. Degetuigenis
5. Vermoedens: redeneringen waarbij de rechter uit bekende feiten, onbekende feiten kan afleiden.
6. Debekentenis: wanneer men een feit erkent dat tegen zich wordt aangevoerd. De bekentenis is toelaatbaar in elke zaak zelfs wanneer de wet een geschrift vereist. Let wel, een bekentenis is onherroepelijk.
7. Deeed(wordt minder en minder gebruikt)

In handelszaken

Tussen handelaars is het bewijs vrij. Elk bewijsmiddel is toegelaten om eenrechtshandelingte bewijzen. Slechts in bepaalde zaken (bv. verzekeringszaken) is een geschrift vereist. Bepaalde contractuele clausules kunnen ook bepalen dat slechts één bewijsmiddel toegelaten is.

Er bestaan niettemintwee bewijsmiddelen eigen aan handelsrelaties :

1. Defactuur

Defactuuris het document dat de prijs bevat die aan de crediteur betaald moet worden in het kader van een koop. Defactuuran sich is dus een eenzijdig document, zij bewijst als zodanig niets en moet dus vergezeld gaan van een contract, bestelbonnen of andere om een schuldvordering te bewijzen.

Defactuurwordt evenwel eenbewijsmiddelwanneer zijaanvaardwordt, i.e. wanneer de contractspartij het bestaan van de rechtshandeling en de modaliteiten erkent. Deze aanvaarding kanuitdrukkelijkzijn (mondeling, schriftelijk, …) ofstilzwijgend(afwezigheid van protest door de tegenpartij binnen een redelijke termijn).

De wet bepaalt geen enkele vorm voor het protest (mail, brief, mondeling). Het protest moet binnen een redelijke termijn gebeuren, zijnde binnen enkele dagen of weken na de afgifte van de factuur. Een protest na enkele maanden zal niet geldig worden geacht. Wat wanneer de tegenpartij betwist dat ze ooit een factuur heeft ontvangen? In dat geval dient deschuldeiserde afgifte van defactuurte bewijzen.

Kan destilzwijgende aanvaarding van de factuurook betrekking hebben op de algemene voorwaarden? De rechtspraak is verdeeld. Een meerderheidsstrekking is van mening dat deafwezigheid van protest van de factuurook de aanvaarding impliceert van de algemene voorwaarden. Een minderheidsstrekking is van mening dat de schuldeiser moet bewijzen dat zowel de algemene voorwaarden als de factuur aanvaard werden.

Niettemin is de rechtspraak het er over eens dat de algemene voorwaarden niet aanvaard worden geacht wanneer meerdere stappen nodig zijn om van deze algemene voorwaarden kennis te nemen, wanneer zij in een andere taal zijn opgesteld of wanneer ze ongewone of abnormaal zware clausules bevatten.

2.  Deboekhouding

Deboekhoudingvan de partijen kan dienen om het bestaan van een factuur te bewijzen. Opgelet, een ernstig geprotesteerde factuur diein de boekhouding van de schuldeiservoorkomt kan zich tegen hem keren. Zo ook kan eenfactuurdie zich in deboekhouding van de tegenpartij bevindt(per hypothese een handelaar), terwijl de tegenpartij deze factuur had geprotesteerd, munitie geven aan de schuldeiser. In de gevallen waarin de boekhoudingen van de partijen van elkaar verschillen, staan zij op gelijke voet en zullen partijenandere bewijsmiddelen moeten vindenom hun stelling te bewijzen.

Hebt u vragen over wat TCM voor u kan doen? Neem contact met ons op via sales@tcm.be. Wij staan klaar om u te helpen.

U benthandelaaren u wordt geconfronteerd met eenslechte betaler. Helaas hebt u geen geschreven contract met de debiteur om uw schuldvordering aan te tonen. Wat zijn uw mogelijkheden om dezeschuldvorderingte bewijzen enuw geld te recupereren?

 Wie moet wat bewijzen ?

In België bepaalt debewijslastwie de onduidelijkheden in het dossier moet verhelderen. Krachtens artikel 1315 van het Burgerlijk Wetboek, moet deschuldeiserhet bestaan van deschuldvorderingaantonen terwijl deschuldenaardesgevallend moet aantonen dat de schuld is uitgedoofd.

Het is evenwel mogelijk dat een bijzondere wet debewijslast omkeert.

Er bestaantwee bewijsregimes :

• Hetbij wet geregelde bewijs, waarbij de wet bepaalt welke bewijsmiddelen zijn toegelaten ;
• Devrije bewijslevering, waarbij elk bewijsmiddel is toegelaten.

België kent eenbij wet geregeld bewijs. Niettemin bestaan er verschillende uitzonderingen die een vrije bewijslevering toelaten:

• Rechtshandelingen ter waarde van minder dan 3500 euro. Een recente hervorming heeft het bedrag opgetrokken tot3500 €. Dit betekent dat een verkoop van minder dan 3.500 € bewezen zal kunnen worden met een e-mail, een sms, een getuigenis, en niet meer enkel met een geschrift. Deze hervorming is nog niet in werking getreden maar dit zal op korte termijn wel gebeuren.
• Inhandelszakenishet bewijs vrij.
• In zaken waarin men in de onmogelijkheid verkeert om zich eengeschreven bewijste verschaffen (bv. om familiale redenen).
• Wanneer sprake is van eenbegin van bewijs door geschrift. Een ‘geschrift’ is een akte die aan bepaalde vormvereisten is onderworpen. Zo moet zij ondertekend zijn door beide partijen. Sommige geschriften, zoals de schuldbekentenis, zijn aan bijkomende vormvereisten onderworpen, zoals de vermelding “goed voor”. Indien deze vormvereisten niet zijn gerespecteerd, ligt geen geschrift voor, maar wel een begin van bewijs door geschrift. Dit kan dan vrij worden aangevuld met andere bewijsmiddelen.

In beginsel zijn partijen vrij om hetbewijsregimetussen hen te regelen. Een dergelijke clausule is evenwel enkel geldig tussen professionele handelaars.

In burgerlijke zaken

In deverhouding tussen particulieren onderlingoftussen handelaars en particulieren, is hetbewijsregimegereglementeerd bij wet. De wet voorziet in verschillendebewijsmiddelen :

1. Hetgeschreven bewijs: er bestaan twee soorten :
   • De authentieke akte: een akte opgesteld door een daartoe bij wet bevoegd persoon (notaris, gerechtsdeurwaarder, …)
   • De onderhandse akte : de akte opgesteld door particulieren (overeenkomsten etc.). Het elektronisch contract wordt ook meer en meer aanvaard.
2. De authentieke akte: een akte opgesteld door een daartoe bij wet bevoegd persoon (notaris, gerechtsdeurwaarder, …)
3. De onderhandse akte : de akte opgesteld door particulieren (overeenkomsten etc.). Het elektronisch contract wordt ook meer en meer aanvaard.
4. Degetuigenis
5. Vermoedens: redeneringen waarbij de rechter uit bekende feiten, onbekende feiten kan afleiden.
6. Debekentenis: wanneer men een feit erkent dat tegen zich wordt aangevoerd. De bekentenis is toelaatbaar in elke zaak zelfs wanneer de wet een geschrift vereist. Let wel, een bekentenis is onherroepelijk.
7. Deeed(wordt minder en minder gebruikt)

In handelszaken

Tussen handelaars is het bewijs vrij. Elk bewijsmiddel is toegelaten om eenrechtshandelingte bewijzen. Slechts in bepaalde zaken (bv. verzekeringszaken) is een geschrift vereist. Bepaalde contractuele clausules kunnen ook bepalen dat slechts één bewijsmiddel toegelaten is.

Er bestaan niettemintwee bewijsmiddelen eigen aan handelsrelaties :

1. Defactuur

Defactuuris het document dat de prijs bevat die aan de crediteur betaald moet worden in het kader van een koop. Defactuuran sich is dus een eenzijdig document, zij bewijst als zodanig niets en moet dus vergezeld gaan van een contract, bestelbonnen of andere om een schuldvordering te bewijzen.

Defactuurwordt evenwel eenbewijsmiddelwanneer zijaanvaardwordt, i.e. wanneer de contractspartij het bestaan van de rechtshandeling en de modaliteiten erkent. Deze aanvaarding kanuitdrukkelijkzijn (mondeling, schriftelijk, …) ofstilzwijgend(afwezigheid van protest door de tegenpartij binnen een redelijke termijn).

De wet bepaalt geen enkele vorm voor het protest (mail, brief, mondeling). Het protest moet binnen een redelijke termijn gebeuren, zijnde binnen enkele dagen of weken na de afgifte van de factuur. Een protest na enkele maanden zal niet geldig worden geacht. Wat wanneer de tegenpartij betwist dat ze ooit een factuur heeft ontvangen? In dat geval dient deschuldeiserde afgifte van defactuurte bewijzen.

Kan destilzwijgende aanvaarding van de factuurook betrekking hebben op de algemene voorwaarden? De rechtspraak is verdeeld. Een meerderheidsstrekking is van mening dat deafwezigheid van protest van de factuurook de aanvaarding impliceert van de algemene voorwaarden. Een minderheidsstrekking is van mening dat de schuldeiser moet bewijzen dat zowel de algemene voorwaarden als de factuur aanvaard werden.

Niettemin is de rechtspraak het er over eens dat de algemene voorwaarden niet aanvaard worden geacht wanneer meerdere stappen nodig zijn om van deze algemene voorwaarden kennis te nemen, wanneer zij in een andere taal zijn opgesteld of wanneer ze ongewone of abnormaal zware clausules bevatten.

2.  Deboekhouding

Deboekhoudingvan de partijen kan dienen om het bestaan van een factuur te bewijzen. Opgelet, een ernstig geprotesteerde factuur diein de boekhouding van de schuldeiservoorkomt kan zich tegen hem keren. Zo ook kan eenfactuurdie zich in deboekhouding van de tegenpartij bevindt(per hypothese een handelaar), terwijl de tegenpartij deze factuur had geprotesteerd, munitie geven aan de schuldeiser. In de gevallen waarin de boekhoudingen van de partijen van elkaar verschillen, staan zij op gelijke voet en zullen partijenandere bewijsmiddelen moeten vindenom hun stelling te bewijzen.

Hebt u vragen over wat TCM voor u kan doen? Neem contact met ons op via sales@tcm.be. Wij staan klaar om u te helpen.